Het ruggenmerg vormt samen met de hersenen het centrale zenuwstelsel. Het wordt gekenmerkt door een bundeling van zenuwbanen van en naar de hersenen en zenuwcellen die als 'tussenschakel' met de spieren en andere organen fungeren. Als de zenuwbanen uit het ruggenmerg treden (en geen zenuwcellen meer bevatten) zijn het zenuwen, welke het perifere zenuwstelsel vormen.

Het ruggenmerg wordt (flexibel) beschermd door de wervels. Dit zijn de botten die samen de ruggengraat vormen en die stevigheid en flexibiliteit combineren met een bescherming van het ruggenmerg dat in het ruggenmergkanaal loopt (figuur 1 en 2).

Bij een ongeval, spina bifida ('open ruggetje'), vasculaire (bloedvat-) afwijking of bij een infectie of kanker in de wervel of het wervelkanaal, kan het ruggenmerg (compleet of partieel) beschadigd worden, waardoor er zenuwuitval optreedt onder het niveau van het letsel (figuur 3).

Dit resulteert in verlamming, gevoelloosheid, veranderd gevoel, spasmen van de spieren, incontinentie voor urine en vaak ook ontlasting en, afhankelijk van hoe hoog de dwarslaesie is, ook verlamming van de ademhalingsspieren.